چگونه بفهمیم کنسرو باد نموده یا فاسد است؟ - چشم ترکیه

چرا قوطی های کنسرو باد می نمایند؟

شاید فکر کنید شکم دادن یا پف کردن کنسرو فقط به خاطر نگهداری نامناسبه، اما واقعیت اینه که پف کردن تن ماهی یا هر کنسرو دیگه ای، نشونه یه واکنش شیمیایی یا بیولوژیکی داخل اون بسته بندی فلزیه. اما این واکنش ها، به چه علتی اتفاق می افتن؟

1- فعالیت باکتری ها و فراوری گاز

اصلی ترین علت باد کردن کنسرو، حضور باکتری هایی هست که به هر علتی، مثل استریلیزاسیون ناقص در کارخانه، داخل قوطی باقی موندن. این باکتری ها وقتی توی اون محیط بسته و بدون اکسیژن آغاز به رشد می کنن، در حین تغذیه از مواد غذایی، گاز فراوری می کنن. این گاز همون چیزیه که فشار رو داخل قوطی بالا می بره و باعث می شه بدنه فلزی کنسرو به سمت بیرون پف کنه.

2- رشد مخمرها در اثر نقص بسته بندی

علت دوم می تونه حضور مخمرها باشه. اگه در اثر ضربه، زنگ زدگی یا نقص در درزهای قوطی، حتی ذره ای هوا وارد بسته بندی بشه، مخمرها فرصت پیدا می کنن تا آغاز به فعالیت کنن. مخمرها هم دقیقاً مثل باکتری ها، با مصرف قندها و مواد موجود در کنسرو، گاز دی اکسید کربن فراوری می کنن که نتیجه ش همون برجستگی و بادکردگی قوطی هست.

3- واکنش های شیمیایی و نامناسب بودن شرایط

گاهی اوقات موضوع اصلاً از میکروب گذشته و بحث واکنش های شیمیایی در میان هست. مثلاً اگه دمای محیط خیلی بالا باشه یا کنسرو در معرض نور مستقیم خورشید قرار بگیره، ممکنه واکنش های شیمیایی بین مواد غذایی و لایه داخلی قوطی رخ بده. این واکنش ها می تونه باعث فراوری گاز بشه و بدون اینکه لزوماً باکتری وجود داشته باشه، قوطی رو باد شده نشون بده.

در صورت تمایل می تونید انواع کنسرو و تن ماهی رو به روش حضوری از فروشگاه های بخرید.

تست سلامت کنسرو؛ قبل از باز کردن به چه چیزی دقت کنیم؟

قبل از اینکه اصلاً بخواید درِ کنسرو رو باز کنید، باید با دقت به ظاهر اون دقت کنید. خیلی وقت ها، نشانه های فساد قبل از اینکه بو یا طعم غذا تغییر کنه، خودش رو روی بدنه قوطی نشون می ده. یاد گرفتن این نشانه ها به شما یاری می کنه تا در تشخیص کنسرو فاسد، کاملا حرفه ای عمل نموده و از خوردن مواد خطرناک جلوگیری کنید. نشانه های ظاهری کنسرو تن ماهی فاسد شامل موارد زیر می شه:

1- تغییر شکل و پف کردگی بدنه قوطی

اولین و واضح ترین نشانه، تغییر شکل غیرعادی بدنه کنسرو هست. اگه دیدید قوطی تن ماهی به جای اینکه صاف و یکدست باشه، در قسمت هایی شکم داده یا برجستگی داره، یعنی داخل اون ها فعالیت میکروبی در جریان و گاز فراوری شده. این پف کردگی، حتی اگر خیلی کم باشه، یعنی پلمپ قوطی از بین رفته و نباید ریسک کنید.

2- وجود زنگ زدگی و لکه های غیرعادی

بدنه قوطی نباید هیچ لکه زنگ زدگی داشته باشه، مخصوصاً در قسمت درزها و لبه ها. زنگ زدگی یعنی لایه محافظ فلز آسیب دیده و این یعنی راه برای ورود هوا و باکتری ها به داخل کنسرو باز شده. علاوه بر زنگ زدگی، وجود لکه های رنگی عجیب یا تغییر رنگ روی سطح فلز هم می تونه نشونه واکنش های شیمیایی یا نفوذ آلودگی باشه.

3- فرورفتگی های عمیق در قسمت درزها و لبه ها

یه نکته خیلی ظریف که خیلی ها ازش غافل می شن، فرورفتگی های ریز در قسمت درزهای قوطی یا لبه های در هست. اگه قوطی، ضربه خورده باشه و در این نقاط فرورفتگی ایجاد شده باشه، احتمال اینکه پلمپ کنسرو آسیب دیده باشه خیلی زیاده. این فرورفتگی ها باعث می شه محیط داخل کنسرو از حالت خلأ خارج بشه و باکتری ها راحت تر وارد بشن.

4- نشتی مایع و چسبندگی سطح قوطی

اگه موقع آنالیز کنسرو متوجه شدید که روی سطح قوطی، کمی چسبندگی وجود داره یا اثری از نشت مایع کنسرو دیده می شه، بلافاصله اون رو کنار بگذارید. حتی اگر نشتی خیلی ناچیز باشه، نشونه اینه که محیط داخل کنسرو دیگه کاملاً ایزوله نیست. این نشتی یعنی احتمال وجود باکتری های خطرناک مثل بوتولیسم در محتویات داخل قوطی بسیار بالاست.

33 نکته | همه کنسروها باید 20 دقیقه بجوشن؟

اگر تن ماهی روی آب شناور شد، یعنی خراب است؟

احتمالاً شنیدین که می گن: اگر کنسرو را باز کردید و محتویاتش روی آب شناور شد، یعنی فاسد است و نباید بخورید. اما این تست اصلاً ملاک معتبری برای تشخیص سلامت کنسرو نیست و به خاطر تغییر چگالی به خاطر مواد افزودنی اتفاق می افته.

خیلی از کنسروها مخصوصاً تن ماهی حاوی روغن یا آبِ نمک هستن. بسته به اینکه چقدر روغن در قوطی باشه یا چقدر مواد غذایی فشرده شده باشن، ممکنه محتویات به طور طبیعی روی آب، شناور یا غرق بشن. این موضوع هیچ ربطی به سلامت یا فساد غذا نداره.

اصولی ترین روش جوشاندن انواع کنسرو قوطی و شیشه ای

اگر کنسرو باد نموده بود، چه کنیم؟

شاید الان پیش خودتون بگید: خب، اگه در کنسرو رو باز کنم و ببینم بوی محتویات داخلش بد نیست یا ظاهر غذا هنوز خوبه، می تونم ازش استفاده کنم؟ یا فقط یه ذره پف نموده، یعنی حتماً مسموم نماینده ست؟. جواب به همه این سوالات فقط یک کلمه است: خیر! وقتی با یک کنسرو بادنموده روبه رو هستید، دیگه بحث طعم یا کیفیت مطرح نیست؛ بحث یک خط قرمز جدی برای سلامتیه.

قانون طلایی؛ بدون معطلی کنسرو را دور بریزید

اولین و مهم ترین قدم اینه که اگر متوجه شدید قوطی کنسرو پف نموده یا تغییر شکل داده، اون رو مستقیماً داخل سطل آشغال بریزید. حتی اگر کنسرو خیلی باکیفیت باشه، همین که باد نموده یعنی فرآیند فاسد شدنش آغاز شده و محیط داخل قوطی، محل زندگی باکتری هاست.

اشتباه رایج؛ تست کردن با چشایی یا بویایی

خیلی ها فکر می کنن اگه با بو کردن یا چشیدنِ ذره ای از غذا متوجه نشدن که خراب شده، پس یعنی سالم هست. این بزرگ ترین اشتباهی هست که می تونید مرتکب بشید! باکتری های بسیار خطرناکی مثل کلوستریدیوم بوتولینوم، وقتی در حال فعالیت هستن، نه بو فراوری می کنن، نه طعم غذا رو عوض می کنن و نه ظاهر اون رو خراب می کنن. یعنی شما ممکنه غذایی رو بخورید که ظاهرش عالیه، اما حاوی سم های کشنده باشه.

مراقب انتقال آلودگی باشید

وقتی می خواید کنسرو بادنموده رو دور بریزید، حواستون باشه که مایع یا محتویات اون، روی دست ها یا وسایل آشپزخانه نریزه. اگر کنسرو نشتی داشت، حتماً دست ها رو با آب و صابون خوب بشورید و سطحی که کنسرو رو روی اون گذاشته بودید، ضدعفونی کنید. نباید اجازه بدید اثری از اون باکتری ها به بقیه مواد غذایی یا ظروف آشپزخانه منتقل بشه.

بوتولیسم چیست و چرا نباید با کنسرو فاسد شوخی کرد؟

شاید نام بیماری بوتولیسم براتون غریبه باشه، اما یکی از ترسناک ترین انواع مسمومیت های غذایی در دنیاست که می تونه خیلی سریع و بدون هیچ نشانه واضحی، جان آدم ها رو بگیره.

باکتری خاموش در محیط های بسته

بوتولیسم یک نوع مسمومیت غذایی شدید هست. این سم به وسیله باکتری کلوستریدیوم بوتولینوم ایجاد می شه. علت خطرناک بودن این باکتری اینه که عاشق محیط های بی هوا هست، یعنی دقیقاً همون محیطی که داخل یک قوطی کنسرو بسته و پلمپ شده وجود داره. وقتی فرآیند استریلیزاسیون یا جوشاندن و بسته بندی، در فراوری کنسرو دچار اشکال شده باشه، این باکتری فرصت رشد پیدا نموده و سم های بسیار قوی فراوری می کنه.

چرا تشخیص کنسرو فاسد با این باکتری سخت تر است؟

بزرگ ترین چالش برای تشخیص کنسرو فاسد حاوی سم بوتولینوم اینه که این سم، برخلاف بیشتر باکتری های دیگه، نه بو داره، نه رنگ عوض می کنه و نه طعم غذا رو تغییر می ده! یعنی ممکنه یک کنسرو تن ماهی یا سبزیجات رو باز کنید که ظاهرش کاملاً سالم به نظر می رسه، اما مقادیر کشنده ای از سم بوتولینوم در اون وجود داشته باشه. به همین دلیل توصیه می شه اگر قوطی حتی ذره ای پف نموده یا آسیب دیده، باید سریعا دور بریزید.

اثرات مخرب بوتولیسم بر سیستم عصبی

سم بوتولینوم مستقیماً به سیستم عصبی حمله می کنه. اولین نشانه های مسمومیت معمولاً با تاری دید، افتادگی پلک، خشکی دهان و مسائل بلع آغاز می شه و خیلی سریع به فلج شدن عضلات، از جمله عضلات تنفسی، ختم می شه. شدت این مسمومیت به قدری بالاست که بدون درمان فوری و مراقبت های پزشکی سنگین، می تونه منجر به مرگ بشه.

نکته مهم درباره سم بوتولینوم

در نهایت، باید این نکته رو در فکر داشته باشید که مسمومیت بوتولیسم با مسمومیت های غذایی معمولی مثل دل درد یا استفراغ ساده، بسیار متفاوته. با باکتری های خطرناک در کنسروهای بادنموده، اصلاً نباید شوخی یا اون ها رو امتحان کرد. پس اگر به سلامت کنسرو شک کردید، بدون معطلی دور بندازید!

اگر تن ماهی فاسد خوردیم چه کنیم؟ اقدامات فوری و حیاتی پس از مسمومیت

فرض کنید شما یا یکی از عزیزانتون بدون اینکه بدونید، تن ماهی فاسد مصرف کردید. در این لحظه نباید وقت رو با جستجوهای بی فایده در اینترنت یا امتحان کردن روش های سنتی تلف کنید. وقتی بحث مسمومیت با تن ماهی فاسد وسط میاد، باید سرعت عمل داشته باشید. در ادامه لیستی از کارهایی که باید همین الان انجام بدید رو براتون آوردیم.

1- بلافاصله مصرف کنسرو را متوقف کنید

اولین و بدیهی ترین کار اینه که اگر هنوز در حال خوردن کنسرو هستید، بلافاصله قاشق رو زمین بگذارید و باقی غذا رو دور بریزید. حتی اگر طعم یا بوی عجیبی حس نکردید، اگر شک دارید که کنسرو از قبل مشکل داشته، دیگه حتی یک لقمه هم امتحان نکنید.

2- در پی علائم مسمومیت باشید

باید حواستون به تغییرات بدن باشه. علائم مسمومیت غذایی ممکنه بلافاصله یا چند ساعت بعد از خوردن ظاهر بشن. اگر این موارد رو حس کردید، یعنی شرایط جدیه:

• حالت تهوع شدید و استفراغ مداوم
• درد و گرفتگی شدید شکم
• اسهال و گاهی همراه با خون
• تب و لرز
• و در موارد خیلی خطرناک، تاری دید، افتادگی پلک یا احساس ضعف در عضلات.

3- هرگز خوددرمانی نکنید؛ مخصوصاً با داروهای ضداسهال!

خیلی ها وقتی دچار اسهال یا استفراغ می شن، سریع سراغ داروهای ضداسهال می رن تا زودتر خودشون رو آروم کنن. اما یادتون باشه، در بسیاری از مسمومیت های غذایی، بدن داره سعی می کنه با استفراغ و اسهال، باکتری ها و سموم رو از دستگاه گوارش خارج کنه. استفاده از داروهای ضداسهال ممکنه این فرآیند دفع رو متوقف کنه و باعث بشه سموم بیشتر در بدنتون باقی بمونن. پس تا نظر پزشک رو نپرسیدید، خودسرانه دارو مصرف نکنید.

4- بدون معطلی به اورژانس مراجعه کنید

اگر علائم شما یا عزیزان تون از شدت درد، تاری دید یا ضعف عضلانی فراتر رفت، وقت برای فکر کردن نیست، مستقیم به اورژانس یا نزدیک ترین مرکز درمانی مراجعه کنید. حتماً به پزشک بگید که کنسرو مصرف کردید و مشکوک به فاسد بودن اون هستید. این اطلاعات برای تشخیص سریع تر و درمان صحیح، مخصوصاً اگر شک به مسمومیت بوتولیسم باشه، حیاتیه.

5- حفظ آب بدن؛ فقط در مسمومیت سبک

اگر مسمومیت خیلی خفیف هست و فقط حالت تهوع دارید، سعی کنید جرعه جرعه آب یا محلول های الکترولیت بنوشید تا بدن از کم آبی آسیب نبینه. اما اگر علائم تون شدید هست، اجازه بدید تیم پزشکی این کار رو انجام بده.

یادتون باشه مسمومیت غذایی، به خصوص وقتی از کنسروهای فاسد باشه، شوخی بردار نیست. در این شرایط، احتیاط کنید. بهتره با مراجعه به پزشک، جلوی خطرات جبران ناپذیر رو بگیرید.

سوالات متداول درباره روش های تشخیص کنسرو فاسد

1- خطرناک ترین علائم فساد کنسرو چیست؟

اگر قوطی کنسرو پف نموده، فرو رفته یا دارای زنگ زدگی هست، یعنی سلامت بسته بندیش از بین رفته و باکتری ها واردش شدن. بعلاوه هرگونه نشتی یا وجود مایع در درزهای قوطی، زنگ هشدار جدیه. در این حالت، کنسرو دیگه بلافاصله باید دور ریخته بشه.

2- آیا خوردن کنسرو تاریخ گذشته بی خطر است؟

باید بدونید که یه تفاوتی بین تاریخ انقضا و برترین تاریخ مصرف کنسرو وجود داره، اما با این حال، اصلاً ریسک کردن روی کنسروهای تاریخ گذشته، به خصوص اگر پف کردگی یا تغییر ظاهر داشته باشن، بازی با جونتونه. کنسروهای قدیمی ممکنه از نظر ظاهری سالم به نظر برسن، اما لایه محافظ فلز و سلامت مواد غذایی داخل آن ها ممکنه خراب شده باشه، پس بهتره برای سلامت خودتون، اون ها رو از سبد خریدتون حذف کنید.

3- اگر ماهی داخل کنسرو تیره بود، خرابه؟

اگر داخل کنسرو دیدید رنگ ماهی تیره یا مایل به قهوه ای شده، حتماً مراقب باشید. این تغییر رنگ می تونه نشانه اکسید شدن روغن یا قرار گرفتن در معرض نور و گرما باشه که کیفیت غذا رو پایین آورده. اگر این تیرگی با بوی بد، تغییر بافت یا وجود لکه همراه بود، بدون معطلی اون رو دور بریزید، چون احتمال فساد و رشد باکتری ها در این حالت بسیار بالاست.

4- کنسرو بادنموده بعد از جوشاندن قابل خوردنه؟

جوشاندن کنسرو بادنموده هیچ اثری روی از بین بردن سموم خطرناک مثل سم بوتولیسم نداره و فقط ممکنه باعث پاشیدن باکتری ها به محیط اطراف بشه. اگر کنسرو پف نموده، حتی اگر اون رو بجوشونید، هیچ تاثیری روی سلامتش نداره، پس بلافاصله اون رو دور بریزید.